blog-stam-2

STAM: Het verhaal van Gent

In Gent hoef je nooit ver te kijken om te beseffen dat deze stad naast haar gezellige sfeer en fantastisch mensen ook heel wat geschiedenis te bieden heeft. Als elfjarige kreeg ik ooit een rondleiding doorheen het historische centrum van de stad. Nu die leeftijd maal twee is, zou het een enorme verbloeming zijn om te zeggen dat al de kennis en informatie van toen, maar gehalveerd is. Onder het toeziende oog van de laatste nazomerzonnestralen en met het vooruitzicht van een vers academiejaar besluit ik om daar nu maar eens verandering in te brengen! Om het verhaal van Gent te ontdekken of te herontdekken kan ik mij geen betere plaats bedenken dan het stadsmuseum Gent: het STAM.

Het STAM maakt deel uit van de Bijlokesite en wat mij in deze oase van groen en rust naast het water onmiddellijk opvalt, is de mix tussen de moderne architectuur en de oorspronkelijke abdij. De ingang van het museum bevindt zich in het opvallend moderne blok dat door de vele raampartijen vooral aangename openheid uitstraalt. Ik verken het museum met een audioguide, gelukkig eentje zonder oortjes maar gewoon met een luidsprekertje en regelbaar volume.

Interactie en multimedia zijn twee van de hoofdpijlers van het STAM. Dit wordt dan ook meteen van bij het begin van mijn bezoek duidelijk. Nog voor ik de eerste ruimte mag binnenwandelen word ik verzocht om witte hoesjes over mijn schoenen aan te trekken. In deze ruimte wordt hedendaags Gent namelijk in de kijker gezet en wat beter om dit te doen dan een reuze luchtfoto van de volledige agglomeratie Gent: de stad en al zijn randgemeentes? Met m’n witte smurfenschoentjes loop ik door het dolle heen van Zwijnaarde tot aan het uiterste puntje van de haven op zoek naar plaatsen die ik ken of locaties waar ik een band mee heb. In het centrum van de stad staat er op de foto een maquette zodat dit deel ook direct ruimtelijk wordt. Om de bezoeker nog meer mee te zuigen in het verhaal van Gent staan er ook enkele pc’s waarop je kaarten uit verschillende tijdsperiodes kan raadplegen en door te klikken de volledige geschiedenis van bepaalde plaatsen kan ontdekken. De witte hoesjes voorkomen dus beschadigen van de lichtgevende glazen vloer en hoewel het zicht zeer grappig is, ben ik toch blij als ik mijn hoesjes terug mag achterlaten bij het verlaten van de ruimte. De interactie houdt hier echter niet op, doorheen het volledige parcours wordt dit principe toegepast: legoblokken om zelf torens bij te bouwen naast de bestaande 4 grote torens die de skyline van Gent sieren, pc’s om bij bepaalde schilderijen meer informatie in te winnen, een trapje om dichter bij het bijzondere plafond in één van de ruimtes te komen zodat het beter bewonderd kan worden en zelfs een controller (zoals die van de PlayStation) waarmee je kan rondwandelen langsheen de gebouwen van Expo 1913.

Samen met de witte hoesjes laat ik ook het moderne gedeelte van het gebouw achter mij en wandel ik het oude klooster binnen. Beginnen bij het begin: het verhaal van de eerste nederzettingen die zich vestigden op de hoogtes tussen de schelde en de Leie. Dit wordt direct zeer goed en duidelijk gevisualiseerd aan de hand van een topografische maquette waarboven reconstructies van onder andere de Sint-Pietersabdij en de Sint-Baafskathedraal in hun eerste vorm worden weergegeven. Het hele verhaal wordt ook direct tastbaar door de archeologische vondsten, oorkondes, manuscripten en zelfs een echte schedel die tot de verbeelding spreekt. Na een stop in de refter van de abdij waar vooral het gebouw zelf in de kijker wordt gezet, kom je in de centrale gang rond de prachtige binnentuin. Elke ruimte komt terug op deze gang uit, waar om die reden ook voldoende bankjes zijn geplaatst zodat je even kan uitrusten. Ik maak er een paar keer dankbaar gebruik van om groepen met gids te laten passeren en vooral ook om al de jaartallen en namen te laten bezinken. Bovendien worden de witte wanden ook gesierd door foto’s van Carl De Keyzer. Hij vereeuwigde de Gentenaars van vandaag in enkele beelden die de rustmomenten des te aangenamer maken.

Van de nederzettingen gaat het al snel naar het stukje geschiedenis dat de meeste mensen het best schijnen te kennen: Gent de bloeiende lakenhandel en –nijverheidsstad. Of hoe Gent ooit samen met Parijs de grootste en meest invloedrijke stad ten noorden van de Alpen was. Opnieuw zijn er voldoende objecten en multimedia voorzien om het hele verhaal te schetsen. Zo wandel je verder doorheen de geschiedenis. Hier en daar is er een sprongetje, zo krijgt Karel V samen met de beeldenstorm een eigen ruimte. Niet geheel onlogisch als je bedenkt dat hij niet alleen één van de bekendste personen ooit in Gent geboren is, maar vooral dat hij de Gentenaars hun bijnaam, stroppendragers, bezorgde. Ook het Lam Gods heeft z’n eigen ruimte, waar ik volledig word meegenomen in het mysterie rond de verdwijning van het luik: ‘De rechtvaardige rechters’. Wat lichter vertier te midden van het serieuzere verhaal.

Het geschiedenis gedeelte eindigt bij Gent als industriestad. De 19de eeuw luidde immers een nieuw tijdperk in. Gent werd een centrum voor katoen- en vlastextiel en samen met de fabrieken, kwamen arbeiders in grote getalen naar de stad. Er waren problemen met huisvestigingen, maar evengoed zorgde de aanwezigheid van zoveel arbeiders ook voor politieke omkeren en het ontstaan van de arbeidersbeweging waar we vandaag onder andere ‘De Vooruit’ nog aan danken. Begin 20ste eeuw na epidemieën en met het vooruitzicht van de expo werd de oude stad grondig gekuist: de lanen werden breder, de waterlopen beter onderhouden of zelfs overkapt en sommige stadsdelen werden gesloopt. De kiem voor het Gent van vandaag met z’n kenmerkende skyline is geboren. De paviljoenen van die expo zijn bijna onmiddellijk nadien opnieuw afgebroken maar later zou er op deze terreinen onder andere het Milljoenenkwartier komen. Het station dat speciaal voor de gelegenheid gebouwd werd, zou het einde betekenen voor het zuidstation en het belangrijkste station van Gent worden: Het Sint-Pieters-Station. Hoe een stad groeit, verandert en evolueert, is als je het mij vraagt bijzonder fascinerend en weten ze hier zeer mooi weer te geven.

In het kort proberen ze in het STAM het verhaal van Gent zo dynamisch mogelijk over te brengen. De rijke geschiedenis van meer dan 1000 jaar die behandeld wordt, is naast een zege misschien ook de grootste vloek. Er is immers zo veel te zien en je moet ergens, jammer genoeg, keuzes maken wat je wil bekijken en waar je minder tijd aan spendeert. Anders wordt het gewoon veel te veel. Bovendien hebben de mensen van het STAM hun werk goed en grondig gedaan en krijg je dan ook heel wat namen en data mee. Al is er voor dit probleem misschien een heel simpele oplossing: gewoon het STAM in meerdere bezoeken verkennen.